سوم می (روز جهانی آزادی مطبوعات) از کجا آمد؟
تهیهکننده: فایق احمد هروی، خبرنگار در هرات_افغانستان
سوم می 2024 / 14 ثور 1403
سوم می، از جمله روزهای است که بیانگر کوششهای جهانی از آدرس یونسکو برای پیشبرد بهتر جهانی امور رسانههای آزاد، مستقل و کثرتگرا میباشد.
این روز پس از راهاندازی کنفرانسهای متعدد که بخاطر حمایت از آزادی، استقلالیت و کثرتگرایی رسانهها از سوی یونسکو برگزار شده بود، پیشنهاد و مورد تایید قرار گرفت.
به دنبال تصویب استراتژی نوین ارتباطی، یونسکو در ۲۵ مین اجلاسیه عمومی در خزان سال ۱۹۸۹ میلادی در پاریس کوششهای این سازمان در زمینه ارتباطات، بار دیگر مانند نخستین سالهای بعد از تاسیس آن و همچون دهههای ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ به مسائل آزادی مطبوعات و اطلاعات و جریان آزاد و ارتباطات و توسعه معطوف شدند.
استراتژی ارتباطی مذکور که ضمن برنامههای میان مدت یونسکو برای سال های ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۵ میلادی در اجلاسیه یاد شده به تصویب رسید، بر اساس قطعه نامه شماره ۱۰۴ همان اجلاسیه، «برای پیشبرد جریان آزاد اندیشهها از طریق کلام و تصویر» در میان کشورها و در داخل هر کشور نقش برجسته پیشبینی کرده بود.
یونسکو از سال ۱۹۹۱ در جهت تحقق این هدف عمده استراتژی نوین ارتباطی، برای برگزاری سمینارهای منطقهای به منظور کمک به پیشرفت مطبوعات و سایر وسایل ارتباطی آزاد و مستقل و کثرتگرا در سراسر جهان اقدام کرد.
نخستین سمینار منطقه ای در این مورد در بهار سال ۱۹۹۱ میلادی در ویندهوک مرکز کشور آفریقایی نامیبیا تشکیل شد.
دومین سمینار منطقه ای مورد نظر در خزان سال ۱۹۹۲ در آلما آتا مرکز جمهوری تازه استقلال یافته آسیای مرکزی برای کشورهای آسیا و اقیانوسیه برگزار گردید.
سومین کنفرانس منطقه ای در سال ۱۹۹۴ در سانتیاگو مرکز کشور شیلی برای کشورهای آمریکای لاتین ترتیب یافت.
چهارمین سمینار منطقه ای درباره پیشبرد وسایل ارتباطی آزاد، مستقل و کثرتگرا در زمستان سال ۱۹۹۶ در صنعا مرکز یمن برای کشورهای عربی شمال آفریقا و خاورمیانه برگزار گردید.
پنجمین سمینار منطقهای در این زمینه در ماه می سال ۱۹۹۷ برای اروپا در صوفیه پایتخت بلغارستان تشکیل گردید.
در اعلامیههای نهایی پنج سمینار منطقهای مربوط به کشورهای در حال توسعه با تکیه بر اصل آزادی مطبوعات و اهمیت خاص مقابله با موانع حقوقی انتشار آزادانه آنها بر لزوم از میان برداشتن ضرورت کسب اجازه قبلی از دولتها برای انتشار روزنامه و سایر نشریههای دورهای تاکید شده است.
و اما سوم می:
نخستین سمینار منطقهای برای حمایت از پیشبرد رسانههای آزاد، مستقل و کثرتگرا که با همکاری سازمان ملل و یونسکو از تاریخ ۲۹ ماه اپریل تا سوم ماه می سال ۱۹۹۱ میلادی در ویندهوک مرکز جمهوری نامیبیا برای کشورهای آفریقایی ترتیب یافت، نقطه عطفی در کوششها و اقدامهای دهههای اخیر یونسکو در زمینه اطلاعات و ارتباطات به شمار میرود.
روز پایانی این سمینار که برابر به سوم می سال ۱۹۹۱ میلادی بود، به صدور اعلامیه نهایی آن منتهی گردید، از طرف یونسکو به عنوان روز جهانی آزادی مطبوعات معرفی شد و مدتی بعد مجمع عمومی سازمان ملل متحد نیز آن را مورد تایید قرار داد.
چرا برگزاری این سمینار نقطه عطف محسوب میشود؟
در واقع با برگزاری سمینار مربوط به پیشبرد مطبوعات مستقل، آزاد و کثرتگرای آفریقایی که در اجرای استراتژی ارتباطی نوین یونسکو صورت گرفت، به فعالیتهای دو دهه گذشته یونسکو در مورد مقابله با جریان نامتعادل اطلاعات بینالمللی و نابرابری ارتباطات جهانی و کوشش ویژه برای برقراری یک نظم نوین جهانی اطلاعات و ارتباطات پایان داده شد و مانند اواخر دهه ۱۹۴۰ و سالهای دهه ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ بار دیگر آزادی مطبوعات و اطلاعات و جریان آزاد اطلاعات در سطح جهانی طرف توجه قرار گرفت.
این توجه، توانست جایگاه رسانهها و کار رسانهای را برجسته و در جوامع بشری تقویت بخشد.
آنچه این توجه و رسیدهگی به میان آورد، نتیجهای است که حالا جهان شاهد آن است و رشدی است که امروز رسانهها در جهان به خود میبینند.
پس از تلاشهای که توسط یونسکو صورت گرفت و سوم می به نام روز جهانی آزادی مطبوعات نام نهاده شد، رسانههای همهگانی در سراسر جهان رشد کردند و دسترسی به اطلاعات، همزمان با گسترش دسترسی به انترنت، آسانتر و همهگانیتر شد.
از سوم می، همهساله از طرف نهادهای ملی و بینالمللی فعال در عرصه مطبوعات در سطح جهانی، ملی و محلی گرامیداشت و وضعیت رسانههای همهگانی مورد بررسی قرار میگیرد.
امروز جمعه، سوم می 2024 میلادی، که بر همهگان مبارک!
منبع مورد استفاده: کتاب “یک جهان، چندین صدا”
عکس ها: کاپی شده از انترنت
